Ekran süresi ve dil gelişimi: kanıtlar ne diyor?

Çocuğunuzun elinde telefon ya da tablet gördüğünüzde kendinizi suçlu hissediyorsanız — bu yazı hem gelinizi bozacak hem de rahatlatacak.

Araştırmalar gerçekten ne söylüyor?

Amerikan Pediatri Akademisi ve Dünya Sağlık Örgütü'nün öneri çerçevelerine göre: 18 ayın altındaki çocuklar için görüntülü arama dışında ekran önerilmemekte; 18–24 ay arası için ebeveynle birlikte, kaliteli içerik sınırlı süreyle kabul edilebilir; 2–5 yaş arası için günde 1 saat sınırı önerilmektedir.

Bu sınırların temelinde dil gelişimiyle ilgili bulgular yatmaktadır. 2019'da yayımlanan ve 900'den fazla çocuğu izleyen bir çalışma, günde 2 saatten fazla ekran süresiyle expressive dil gecikmesi arasında anlamlı bir ilişki bulmuştur — ancak bu ilişki nedensellik değil, korelasyondur.

Ekran neden dil gelişimini yavaşlatabilir?

Dil gelişimi, iki yönlü etkileşimle büyür. Çocuk konuşur, büyük yanıt verir, çocuk yeniden konuşur. Ekranlar bu döngüyü keser — ekrandan gelen ses tek yönlüdür, sizi görmez, sizi duymaz, sizi izlemez. Bebek ya da küçük çocuk için bu "konuşma ortağı nerede?" sorusu kritik bir gelişim geribildiriminin yokluğu anlamına gelebilir.

Pratik öneriler

Ekranı tamamen yasaklamak ne gerçekçi ne de gerekli. Şu yaklaşımlar araştırmalarla desteklenmektedir:

• Ekran başındayken yanında oturun ve yorum yapın: "Bak o ne yapıyor, ayıya bakıyor!"
• İçeriği birlikte tartışın; pasif izleme yerine aktif katılım sağlayın
• Yatmadan 1 saat önce ekran kapatın — uyku kalitesi dil öğrenimi için kritik
• Ekranı ödül olarak kullanmaktan kaçının; bu değerini yapay olarak artırır
• Yemek masasını ekransız tutun — sohbet fırsatı olarak değerlendirin