Çocuğum okumayı neden öğrenemiyor? Erken belirtiler ve ne yapabilirsiniz
Birinci sınıfın ortalarına geldik, arkadaşları okumaya başladı ama çocuğunuz hâlâ harfleri karıştırıyor. Öğretmeni "biraz daha çalışması gerekiyor" diyor. Ama çalışıyorsunuz; saatlerce çalışıyorsunuz. Sonuç değişmiyor.
Bu senaryo, öğrenme güçlüğü yaşayan pek çok çocuğun ailesine tanıdık gelecektir. Sorun, çocuğun çalışmaması ya da dikkat etmemesi değil; beyninin okuma sürecini farklı bir şekilde işlemesidir.
Öğrenme güçlüğü ne değildir?
Başlamak için şunu netleştirelim: Öğrenme güçlüğü, zekâ geriliği değildir. Otizm değildir. Dikkatsizlik de değildir —her ne kadar dikkat sorunlarıyla birlikte görülebilse de. Öğrenme güçlüğü yaşayan pek çok çocuk, zekâ testlerinde ortalama ya da ortalamanın üzerinde puan alır; oyun sırasında son derece yaratıcı, sosyal ilişkilerde yeteneklidir. Ama özellikle okuma, yazma ya da matematikle karşılaşınca bir duvar çıkar karşılarına.
En sık karşılaşılan tür: Disleksi
Disleksi, öğrenme güçlüğünün en yaygın biçimidir. Okunan yazıyı anlamayı değil, sesleri harflerle eşleştirme sürecini etkiler. Yani çocuk sesleri duyuyor, anlamayı biliyor; ama "k" harfinin "k" sesini temsil ettiğini ve "a" ile yan yana gelince "ka" hecesini oluşturduğunu otomatik olarak işleyemiyor.
Dikkat etmeniz gereken erken belirtiler
- Harfleri sıklıkla karıştırma (b ile d, p ile q gibi)
- Okuma sırasında hece ve sözcükleri atlama ya da ekleme
- Yaşına göre çok yavaş okuma; kaçıncı satırda olduğunu kaybetme
- Okuduğunu anlayabilmek için çok çaba göstermesi
- Sözel anlatımı güçlü ama okuma ve yazması belirgin biçimde zayıf
- Yazarken harfleri ters yazma ya da sözcükleri sık hatalı yazma
- Çok çalışmasına rağmen sınavlarda tutarsız başarı
Önemli: Tek bir belirti, öğrenme güçlüğü tanısı koydurmuyor. Tanı, alanında uzman bir klinisyen tarafından kapsamlı değerlendirme sonucunda konulur. Yukarıdaki belirtilerin birkaçı uzun süredir ve farklı bağlamlarda devam ediyorsa, bir uzmana danışmanız önerilir.
Ebeveyn olarak ne yapabilirsiniz?
İlk adım, bir uzman değerlendirmesi almaktır. Değerlendirme, çocuğunuzun okuma profilini ayrıntılı biçimde ortaya koyar: neyi iyi yapıyor, nerede takılıyor. Bu bilgi olmadan verilen destek çoğunlukla isabetsiz kalır.
Değerlendirme sonrasında uzmanınızın önerdiği yaklaşımı evde de destekleyebilirsiniz. Ama lütfen şunu aklınızda tutun: Evde saatler boyu zorla okuma çalışması yapmak, çoğunlukla çocuğun kitapla ve okumakla ilişkisini zedeliyor. Kısa, oyunlu, başarı duygusu veren etkinlikler çok daha değerli.
Erken davranmak fark yaratır
Öğrenme güçlüğü, geç fark edildiğinde genellikle akademik başarısızlık, düşük özgüven ve okul kaygısıyla birlikte seyreder. Erken dönemde uygun destek alındığında ise pek çok çocuk akranlarıyla yakın düzeye ulaşabilmektedir.
Konya'da çocuğunuzu değerlendirmek ya da hizmetlerimiz hakkında bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.